Paano tinulungan ni Jen ang best friend niya sa depression

Mag-best friend na sina Jen at Kat mula Grade 7 sa Cebu. May running joke sila: kung sino ang huling sumagot, may utang na milk tea sa isa. Ilang taon, ilang minuto lang bago dumating ang reply.

Bandang Hunyo, bumagal ang mga reply ni Kat. Ilang oras, tapos isang araw, tapos heart na lang sa mga message ni Jen. Hindi sumipot si Kat sa isang birthday dinner, tapos sa buwanang Sunday brunch nila. "Busy lang sa work," sabi niya.

Noong una, medyo nagtampo si Jen. Tapos nakita niya si Kat sa church at napansin ang maliliit na bagay. Pumayat si Kat. Sa likod siya umupo at umalis bago ang huling kanta. Nang yakapin siya ni Jen, isang segundong mas matagal bago siya bumitaw.

Nang gabing iyon, limang message ang tinype at binura ni Jen. Masyadong magaan o masyadong madrama ang lahat. Sa huli, ipinadala niya: "Hey, miss na kita. Okay ka ba, totoo? Pupunta ako sa Sabado, may dalang milk tea. Ako na ang taya."

Hey, miss na kita. Okay ka ba, totoo?

Takot si Jen na magkamali ng sasabihin. Narinig na niya ang mga nagsasabi sa kaibigan na "think positive" o "magdasal ka pa," at alam niyang puwedeng makasakit ang mga salitang iyon. Wala siyang ideya kung ano ang tamang sasabihin.

Si Kat naman, lumalayo kasi pakiramdam niya pabigat siya. Kayang ipadama ng depression na masyadong mabigat ang lungkot mo para ibahagi, kahit sa mga taong nagmamahal sa'yo. Kaya ngumingiti siya sa church, sinasabing busy siya, at nagtatago.

Nandoon din ang takot na baka lumala pa. Naisip ni Jen, baka kapag tinanong niya ang tungkol sa madidilim na isipin, magkaroon pa ng ideya si Kat. Ang ganitong pag-aalala ang nagpapatahimik sa maraming tao, at karaniwang maling akala ito. Ligtas na tanungin nang direkta at mahinahon ang isang tao kung naiisip niyang tapusin ang buhay niya, at kadalasan ginhawa pa ito sa kanila, kasi nagbubukas ito ng pinto para makapagkuwento.

Kaya nagdesisyon si Jen na pumunta, kahit walang script. Ang pagsipot lang ang alam niyang gawin.

Sabado, dumating si Jen na may dalawang milk tea at walang plano. Umupo sila sa kama ni Kat at nanood ng kalahating pelikula. Tapos pinause ni Jen at sinabing, "Napansin ko parang ang bigat ng pinagdadaanan mo nitong mga nakaraan. Kumusta ka, totoo?"

Matagal na natahimik si Kat. Tapos umiyak siya, at nagkuwento. Tungkol sa trabaho, sa pakiramdam na wala nang laman, sa hindi makatulog, sa pakiramdam na walang saysay ang lahat. Halos nakinig lang si Jen. Ilang beses niyang sinabing "Ang hirap niyan," at hinayaan niya ang mga katahimikan.

Tapos itinanong ni Jen ang pinakakinatatakutan niyang tanong, kasing hinahon ng kaya niya: "Kat, iniisip mo bang tapusin ang buhay mo?" Tumingin si Kat sa mga kamay niya at sinabing, "Minsan sana hindi na lang ako magising." Kumakabog ang dibdib ni Jen, at pinanatili niyang steady ang boses niya. "Salamat at sinabi mo. Hindi kita iiwan, at sabay tayong hihingi ng tulong."

Salamat at sinabi mo. Hindi kita iiwan, at sabay tayong hihingi ng tulong.

Sabay nilang tinawagan ang NCMH Crisis Hotline, naka-speaker, hawak ni Jen ang kamay ni Kat. Mahinahon at mabait ang kausap nila sa linya. Kinausap nila si Kat, tinulungan siyang pag-isipan ang susunod na ilang araw, at hinikayat siyang magpatingin sa isang propesyonal sa lalong madaling panahon. Doon natulog si Jen nang gabing iyon.

Nang sumunod na linggo, tinulungan ni Jen si Kat na magpa-appointment sa isang psychiatrist at sinamahan niya ito sa unang check-up. Nang pumayag si Kat, sinabihan din ni Jen ang ate ni Kat, para higit sa isang tao ang nangungumusta.

Tuloy ang pagsipot ni Jen. Isang text bawat ilang araw: "Naiisip kita. Kain tayo?" Isang lakad pagkatapos ng church. Minsan humihindi si Kat, at muling nag-iimbita si Jen sa sumunod na linggo. Makalipas ang ilang buwan, sinabi ni Kat sa kanya, "Noong Sabadong iyon, dumating ka noong hindi ko kayang humingi."

Mabigat din kay Jen ang pagtulong. Kinausap niya ang small group leader niya, at sabay nilang ipinagdasal si Kat. Ang Awit 34:18 ang naging talatang ipinagdarasal ni Jen para sa kaibigan niya.

Kung may mahal kang biglang tumahimik, sapat na ang simpleng salita. Sumipot, sabihin ang napansin mo, at mas makinig kaysa magsalita.

Iwasan ang mabilisang solusyon gaya ng "think positive" o "mas malala pa ang iba." Patuloy na mag-imbita, kahit humihindi sila. Kung nag-aalala ka, tanungin nang direkta at mahinahon kung naiisip nilang tapusin ang buhay nila. Kung oo ang sagot, samahan sila at sabay kayong humingi ng tulong.

Kung naiisip mong tapusin ang buhay mo, tumawag sa NCMH Crisis Hotline, 24/7: 1553 o 0917 899 8727. Kung nasa panganib ka ngayon, tumawag sa 911. Puwede rin itong tawagan kasama ang isang kaibigan, gaya ng ginawa nina Jen at Kat.

Kung lagpas dalawang linggo na ang lungkot ng kaibigan mo, dahan-dahan siyang hikayating kumausap ng doktor o counselor, at mag-alok na tumulong mag-book o samahan siya. Alagaan mo rin ang sarili mo. Mabigat ang pagsuporta sa isang tao, kaya kumausap ka rin ng taong pinagkakatiwalaan mo.

Kung gusto mo ng masisimulan, libre ang HopeBegins, para sa kaibigan mo o para sa'yo. Piliin kung ano ang nararamdaman mo at bibigyan ka ng isang maliit na bagay na puwedeng subukan ngayon, mga calming tool, may magdarasal para sa'yo, at e-coach na puwede mong i-message sa Messenger. Para sa mga salitang nakakatulong, basahin ang Ano ang sasabihin sa kaibigang depressed.