Paano mag move on kapag limang taon kayo

May playlist si Bea na "Kami." Isang daan at labing-apat na kanta: limang taon ng road trips, tampuhan at bati. Tatlong buwan na mula nang mag-break sila ni Enzo, at nandoon pa rin ang playlist sa phone niya.

Gabi-gabi, pag-uwi niya galing office sa Makati, umuupo siya sa balcony ng inuupahan niyang condo, naka-earphones, at pinapakinggan ang mga kanta nila. Tapos bubuksan niya ang profile ni Enzo. Titingnan kung may bago siyang post. Kung sino ang nag-react. Kung mukha ba siyang masaya.

"Bes, i-unfollow mo na kasi," sabi ng best friend niyang si Kim. "Oo, bukas," sagot ni Bea. Ilang "bukas" na ang lumipas.

Ilang "bukas" na ang lumipas.

Pinakamahirap ang mga Linggo. Linggo ang araw nila dati: church, lunch sa bahay ng pamilya ni Enzo, tapos sine. Ngayon, nakahiga lang siya buong araw, naka-on ang TV pero hindi naman nanonood.

Sa trabaho, hirap siyang mag-focus. Siya dati ang pinakamabilis sa team. Ngayon, isang poster lang, buong araw na. Kapag may tumugtog na kanta nila sa radyo ng Grab, tumitingin siya sa bintana para hindi makita ng driver na umiiyak siya.

Sa limang taon, nabuo ang mga routine nila, ang mga kaibigang sabay nilang kasama, ang mga planong pinag-usapan na. Nang mawala si Enzo, nawala rin ang hugis ng araw ni Bea. Ang Sunday lunch, ang good morning text, ang taong unang tinatawagan kapag may balita.

Ang pagtingin sa profile niya, parang pagkamot sa sugat. Saglit na ginhawa, tapos mas masakit. Bawat check, bumabalik si Bea sa umpisa.

May hiya rin. Alam ng lahat ng kaibigan nila ang nangyari. Sa mga family gathering, may nagtatanong pa rin, "Kumusta na kayo ni Enzo?" Ngumingiti lang siya at sinasabing okay lang.

Pati katawan niya, ramdam. Wala siyang ganang kumain, at pumayat siya nang hindi sinasadya. "Ang payat mo na, Bea," sabi ng isang katrabaho. Ngumiti lang ulit siya.

At ang pinakamabigat, ang mga tanong sa isip niya tuwing gabi. Kulang ba ako? Ano'ng mali sa akin? May bago na ba siya? Paikot-ikot, walang sagot, hanggang madaling-araw.

Walang isang araw na bigla siyang okay na. Pero may mga ginawa siyang nakatulong, isa-isa.

Una, nag-mute muna siya bago nag-unfollow. Mas kaya niya iyon. Hindi na lumalabas ang mga post ni Enzo, at nabawasan ang mga gabing nakatitig siya sa profile nito. Makalipas ang isang buwan, kinaya na niyang mag-unfollow.

Pangalawa, inilipat niya ang playlist sa isang folder na "Para sa ibang araw." Gumawa siya ng bago, "Ako Muna," puro kantang wala pang alaala.

Pangatlo, sinabi niya kay Kim ang totoo: gabi-gabi siyang umiiyak at hindi niya alam kung paano huminto. Mula noon, sinamahan siya ni Kim. Tuwing Huwebes, kumakain sila sa labas o naglalakad sa Ayala Triangle pagkatapos ng trabaho.

Isinulat din niya ang mga tanong na paikot-ikot sa isip niya tuwing gabi. Sa tabi ng "Kulang ba ako?", isinulat niya ang mga sinabi ni Kim at ng pamilya niya tungkol sa kanya. Mabagal, pero unti-unting humina ang boses na nagsasabing may mali sa kanya.

Pang-apat, binigyan niya ng bagong laman ang mga gabi. Nag-enroll siya sa pottery class tuwing Martes. Bumalik siya sa young adults group ng church nila na matagal na niyang hindi napupuntahan. May mga gabi pa ring mabigat, pero mas kaunti na.

At nagdasal siya nang totoo. Ang dasal niya noong una, "Lord, ibalik Mo siya." Nang tumagal, naging "Lord, pagalingin Mo ako." Naka-sticky note sa monitor niya sa office ang Awit 147:3.

Lord, pagalingin Mo ako.

Pagkalipas ng anim na buwan, isang gabi, narinig niya ang isa sa mga kanta nila sa isang café. Napangiti siya. Masakit pa rin nang kaunti. Pero napangiti siya.

Kung binabasa mo ito habang nakatitig sa profile ng isang tao, hinga muna. Normal na masaktan nang ganito. Minahal mo siya, at bahagi ng pagmamahal na iyon ang sakit na ito.

Pumili ng isang maliit na hakbang ngayong linggo. Mag-mute. Ilipat ang playlist. Sabihin sa isang kaibigan ang totoo. Magplano ng isang bagay na para sa iyo lang.

Kung higit dalawang linggo ka nang hindi makatulog, hindi makakain, o hirap nang gumana sa trabaho, kausapin ang doktor o counselor. Normal na hakbang iyan, at nakakatulong ito.

Kung gusto mo ng mauumpisahan ngayon, libre ang HopeBegins. Piliin mo kung ano ang nararamdaman mo at bibigyan ka ng isang maliit na bagay na puwede mong subukan ngayong araw, mga calming tool, taong magdarasal para sa iyo, at e-coach na puwede mong i-message sa Messenger. Kung pakiramdam mo wala kang mapagsabihan, basahin ang Wala akong kausap.